خانه » ایستگاه پرستاری » آموزش پرستاری » ICU » تفسیر مقدماتی رادیوگرافی قفسه سینه

تفسیر مقدماتی رادیوگرافی قفسه سینه

63,763 بازدید از این مطلب

خرید این مطلب از ایستگاه پرستاری

10689

CX-Ray تصویر برداری از قفسه سینه یا CXR یکی از قدیمی ترین و شایع ترین پروسیجر های تشخیصی بخصوص در بخش های مراقبت های ویژه می باشد . این روش علاوه بر اینکه غیر تهاجمی ، مقرون به صرفه و سهل الوصول است ، می تواند اطلاعات مفیدی راجع به وضعیت بالینی بیمار در اختیار کادر پزشکی قرار دهد . با توجه به این امر کلیه تیم پزشکی باید با نحوه خواندن آن آشنا باشند . در این میان پرستاران بخصوص در بخش مراقبتهای ویژه ، کسانی هستند که اولین مرور را بر CXR بیمار دارند ، لذا باید بتوانند یک تفسیر نسبی ارائه دهند . توانایی تفسیر این سایه های دو بعدی پیچیده پرستاران را قادر می سازد یک ارزیابی دقیق از وضعیت بیمار به عمل آورده و به کمک آن نتایج حاصل از سایر بررسی های بالینی و آزمایشگاهی اعتبار بخشیده ، نسبت به طرح یک برنامه مراقبتی مناسب یا تغییر در برنامه قبلی اقدام کنند .

موارد کاربرد CX-Ray

گرافی قفسه سینه در بررسی بیماری های مختلفی درخواست می گردد از جمله این مرارد عبارتند از :

  1. بیماری های ریوی مانند پنومونی ، آمفیزم ، پنوموتوراکس و …
  2. بیماری های قلبی مانند نارسایی احتقانی قلب ، تامپوناد قلبی و …
  3. بعضی از سرطان ها مانند تومور های ریه ، تیروئید ، مدیاستن و …
  4. بررسی وجود اجسام خارجی
  5. بررسی ترومای قفسه صدری و وضعیت استخوان های توراکس
  6. بررسی جایگاه قرار گیری کاتتر های تهاجمی مانند لوله تراشه ، چست تیوب ، CVLine و …

نماهای مختلف CX-Ray

گرافی های قفسه صدری معمولا از چند نما قابل بررسی هستند که عبارتند از :

1- نمای خلفی – قدامی

PA View در این نما بیمار پوزیشن ایستاده دارد ، کاست جلوی بیمار قرار گرفته و اشعه از پشت به جلو می تابد . این نما دقیق ترین و شفاف ترین تصویر را از قفسه صدری بدست می دهد .

PA View

PA CXR
نمای خلفی – قدامی PA View

2- نمای قدامی – خلفی

AP View در این نما کاست پشت بیمار قرار گرفته و اشعه از جلو به پشت می تابد و پوزیشن بیمار خوابیده با نشسته است . لذا بیشترین کاربرد آن در بخش مراقبتهای ویژه است که اغلب بیماران در کوما بوده یا توانایی حرکت ندارند .

 AP View

AP CXR
نمای قدامی – خلفی AP View

3- نمای جانبی

Lat View در این نما که به منظور بررسی دقیق تر اعضای پشت ستون فقرات استفاده می شود ، بیمار به پهلو ایستاده ، دستها را بالا برده و کاست سمت چپ یا راست وی قرار می گیرد .

Left lateral View Right lateral View

lateral CXR
نمای جانبی – Lat View

نکته :

عکس AP هیچگاه کیفیت و وضوح عکس PA را ندارد زیرا :

  • اغلب با دستگاه رادیولوژی پرتابل که میزان اشعه کمتری دارد گرفته می شود .
  • فاصله بین منبع اشعه تا بیمار بسیار کم است .
  • بیمار در وضعیت خوابیده به پشت قرار دارد ، در نتیجه بزرگنمایی بعضی ارگانها بیشتر شده یا تشخیص اختلالاتی مثل هموتوراکس مشکل تر می شود .

انواع دانسیته

Densities سایه هایی که در تصاویر گرافی وجود دارد ناشی از میزان اشعه X است که توسط باقت های مختلف جذب می شود . توانایی جذب اشعه در بافت ها بستگی به میزان چگالی یا دانسیته آن بافت دارد . به طور کلی ۴ دانسیته بافتی وجود دارد که عبارتند از :

  • دانسیته هوا
  • دانسیته آب
  • دانسیته چربی
  • دانسیته استخوان یا فلز
بافتهای حاوی گاز دارای دانسیته کم بوده و باعث می شوند اشعه بیشتری به فیلم برسد لذا سایه آنها سیاه تر از سایر نقاط است

  • مانند تصویر ریه ها و راههای هوایی
اعضایی چون قلب ، آئورت ، عروق خونی و دیافراگم دانسیته آب داشته و به رنگ خاکستری روشن دیده می شوند .
ماهیچه ها و چربی اطراف آنها که دانسیته چربی دارند ، به رنگ خاکستری متمایل به سفید بوده و به سختی دیده می شوند

  • مانند تصویر پستانها
بیشترین دانسیته مربوط به اعضای استخوانی می باشد که بیشترین جذب اشعه را دارند . این اعضا به رنگ سفید دیده می شوند .

Densities on a chest radiograph.

نکته :

شناخت دانسیته طبیعی ارگانهای مختلف کمک موثری در تشخیص مشکلات بالینی بیمار می باشد مثلا در پنوموتوراکس چون دانسیته هوا غالب شده تصویر ریه ها سیاهتر از حالت عادی دیده می شود در حالیکه در پنومونی یا ادم ریوی دانسیته آب افزایش پیدا کرده و تصاویر خاکستری روشن در زمینه ریه های سیاه دیده می شود .

ارگنهای قفسه صدری

روش های سیستماتیکی برای مرور دقیق ارگانها در قفسه سینه وجود دارد مانند مطالعه پهلو به پهلو ، بالا به پایین ، ارگان به ارگان یا بر اساس حروف الفبا . البته هیچ یک از این روش ها بر دیگری برتری نداشته و کاربرد آنها تنها باعث می شود فرد تفسیر کننده ، همه ارگانها را مورد بررسی قرار داده و قسمتی را فراموش نکند . در اینجا روش الفبایی مورد استفاده قرار می گیرد .

Picture1

A = Airway قدم اول : مشاهده تراشه و برونشهای اصلی از نظر انحراف و انسداد

تراشه یک ستون هوا به رنگ کاملا سیاه در خط وسط بین کلاویکل ها بدون انحراف به چپ و راست است که در ناحیه کارینا به دو قسمت تقسیم می شود .

بعضی از علل انحراف ترراشه عبارتند از :

  • پنوموتوراکس
  • آتلکتازی
  • تومور
  • شیفت مدیاستن

B = Bones قدم دوم : مشاهده توراکس استخوانی از نظر اندازه ، شکل قرینگی و شکستگی

استخوانها به رنگ سفید ، قرینه ، بدون شکستگی یا ضایعه هستند.

  • در عکسی که حالت دم کامل و از نمای فرونتال گرفته می شود حداقل ۹ دنده باید قابل شمارش باشد .
  • دفورمیتی هایی مثل سینه کبوتری یا سینه بشکه ای یا شکستگی قفسه صدری ، قرینگی و تمامیت استخوان های توراکس طبیعی نمی باشند .

C = Cardiac قدم سوم : مشاهده قب و قوس آئورت و مدیاستن از نظر اندازه

قلب و آئورت به رنگ خاکستری روشن و متمایل به چپ قفسه سینه قابل مشاهده اند . در حالت طبیعی پهنای قلب حدود نصف پهنای قفسه سینه است ( نسبت قلب به توراکس = ۱/۲) . مدیاستن یا میان سینه نیز بدون انحراف و در خط وسط قرار دارد .

  • در مواردی مثل کاردیومگالی یا نارسایی قلب نسبت قلب به توراکس بیشتر از ۱/۲ می شود در حالیکه در مواردی مثل COPD این نسبت کمتر از نصف می گردد .
  • یکی از شایع ترین علل پهن شدن مدیاستن تامپوناد قلبی است
  • مواردی چون پنوموتوراکس و هموتوراکس می توانند باعث شیفت به راست یا چپ شوند .

D = Diaphragm  قدم چهارم : مشاهده دو نیمه دیافراگم از نظر حواشی آن و بررسی زواید کاستوفرنیک

عضله دیافراگم داراری دانسیته آب بوده و به رنگ خاکستری در قاعده ریه ها قابل مشاهده است . دیافراگم محدب بوده و نیمه راست آن به علت وجود کبد کمی بالا تر از نیمه چپ است . زواید کاستوفرنیک که محل اتصال دیافراگم به دیواره قفسه سینه هستند ، باید در دوطرف کاملا تیز باشند .

  • بالا رفتن دیافراگم در دیستانسیون شکم ، فلج عصب فرنیک یا آتلکتازی اتفاق می افتد
  • در COPD دیافراگم پایین رفته و دنده ۱۱ و ۱۲ در نمای فرونتال قابل مشاهده است .
  • افیوژن پلور و آتلکتازی نیز از شایع ترین علل کند شدن زوایای کاستوفرنیک هستند .

E = Everything else  قدم پنجم : مشاهده هر چیز دیگر اطراف ریه ها مانند حدود پرده پلور ، جسم خارجی و …

پرده پلور به صورت یک خط مو مانند نازک در کنار دیواره قفسه سینه و بالای دیافراگم وجود دارد اما در حالت طبیعی فاصله بین پلور احشایی و جداری قابل مشاهده نیست مگر اینکه هوا یا مایع وارد آن شود .

  • در حضور پنوموتوراکس خط پلور از کنار قفسه سینه جدا شده و به رنگ سیاه قابل مشاهده است

F = Fields قدم ششم : مشاهده زمینه ریه ها از نظر تغییر در دانسیته طبیعی آن و علائم توده ، اینفیلتراسیون و …

در حالت طبیعی ریه ها پر از هوا بوده و به رنگ سیاه در دوطرف قابل مشاهده اند . هر گونه تغییر پاتولوژیکی در بافت ریه یا وجود لزیون و توده از روی تغییر در رنگ ریه ها قابل تشخیص است .

  • در آتلکتازی ریه مبتلا خاکستری سفید شده و ریه سالم به علت پر از هوا شدن جبرانی ، سیاهتر از حالت طبیعی دیده می شود .
  • اگر دانسیته هوا به رنگ سیاه در بالای تصویر ریه و دانسیته مایع به رنگ خاکستری سفید در پایین آن دیده شود می تواند دلیلی بر وجود هموتوراکس باشد اما اگر ریه سیاهتر از حد طبیعی دیده شود احتمالا پنوموتوراکس اتفاق افتاده است .
  • جایگزینی مایع یا بافت در آلوئول ها منجر به اینفیلتراسیون و کاهش حجم هوای ریوی شده ، در نتیجه ریه ها به رنگ خاکستری سفید دیده می شوند مانند پنومونی و ادم ریوی .

CXR-La Normal-CXR

جایگاه کاتتر های تهاجمی

یکی از بزرگترین کاربرد های اساسی گرافی قفسه صدری بخصوص در بخش های مراقبتهای ویژه بررسی جایگاه قرار گیری کاتترهای تهاجمی است . از آنجا که این کاتتر ها رادیواوپک می باشند تصویر آنها در گرافی قابل مشاهده بوده و می توان با دنبال کردن آنها جایگاه درست آنها را تایید یا رد کرد .

  • ETT
  • CV – Line
  • IABP
  • Chest tube
لوله تراشه :

  • انتهای لوله تراشه باید هم سطح کلاویکل ها در خط وسط و موازی دیواره تراشه باشد .
  • کارنیا که محل دو شاخه شدن تراشه است هم سطح ششمین دنده خلفی است
  • انتهای لوله تراشه باید ۳ – ۵ سانتی متر بالا تر از کارنیا باشد .
کاتتر ورید مرکزی

  • کاتتر CV – Line باید درون ورید اجوف فوقانی و موازی دیواره عروق باشد .
  • نوک کاتتر CV – Line نباید وارد دهلیز راست شده باشد زیرا احتمال خطر پرفوراسیون دهلیز راست و حرکت خودبخودی آن به بطن راست و ایجاد آریتمی وجود دارد .
بالن پمپ داخل آئورتی

  • نوک این کاتر باید حدود ۱ سانتی متر زیر قسمت فوقانی قوس آئورت و بالن آن حدود ۲ سانتی متر زیر شریان ساب کلاوین چپ و بالای شریان کلیوی باشد
  • در غیر این صورت احتمال خطر انسداد شریان کلیوی یا ساب کلاوین وجود دارد .
چست تیوب

  • کاتتر های تخلیه ای قفسه سینه یا در مدیاستن قرار می گیرند و یا در پلور که باید مسیر آنها کنترل شده و نیز سوراخ های آنها خارج قفسه سینه نباشند .

درباره نویسنده

دوستان و همکاران عزیزم امیدوارم این مطلب مورد استفاده و مورد رضایت شما قرار گرفته باشه بنده تمام سعی خودم رو کردم که گویا باشه . بهتون پیشنهاد میدم پس از مطالعه این مطلب حتما به لینک زیر و مقاله ای تحت عنوان ( صدمات مربوط به فضای پلور) مراجعه کنید . مطلب مذکور کمک زیادی به یادگیری در تفسیر رادیوگرافی قفسه سینه خواهد کرد .

موفق باشید

نویسنده : معصومه ایمانی پور

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران

برگرفته از : فصلنامه پرستاری قلب و عروق ( Iranian Cardiac Nurses Society )

شماره ۱۰ بهار ۱۳۸۹

تهیه و تنظیم : صادق دهقانی زاده

 

خرید این مطلب از ایستگاه پرستاری

درباره ی صادق دهقان زاده

من صادق هستم عاشق پرستاری ، از کاری که دارم انجام میدم خیلی خوشحالم . این سایت رو با هدف کمک به ارتقا سطح علمی جامعه پرستاری تاسیس کردم اگه از مطالب اینجا راضی بودید شما هم به کمک من بیاید .

همچنین ببینید

اختلالات تبادل گاز

هیپوکسی ، هیپوکسمی و اکسیژناسیون مختل اصطلاحات فوق غالبا به جای هم بکار گرفته می …

۳۷ دیدگاه

  1. واقعا از خوندن این مطلب لذت بردم. خیلی خوب، ساده و قابل فهم توضیح داده بود. ممنون از شما بابت زحماتی که برای هر چه بهتر شدن این سایت و البته جامعه پرستاری می کشید.

  2. سلام من دانشجوی ترم ۷ پرستاری ام .امروز اگه اشتباه نکنم خود آقای دهقانی زاده این سایت رو بهم معرفی کردن. واقعا از این بابت خیلی خوشحالم که هنوز یکسری افراد هستند که به پرستاری اهمیت میدن. باعث افتخارم هست که مطالب ای سایت و بخونم و نظر بدم. از شما آقای دهقانی زاده واقعا ممنونم. کارتون واقعا عالیه مطالب خیلی مفیدی گذاشتین مشخصه چقدر به پرستاری علاقه دارین.خوش بحالتون!…

    • سلام به شما دوست و همکار خوبم
      بله خودم بودم که آدرس سایتم رو بهتون دادم ، امیدوارم مورد علاقه و مورد رضایت شما واقع شده باشه و امیدوارم حتی به اندازه ی ذره ای به افزایش معلومات پرستاریه شما و به تغییر نگرش شما نسبت به کمک کنه . به امید روزای خوب در پرستاری

  3. خیلی عالی بود.ممنون

  4. سلام
    خیلی خیلی عالی ممنون و تشکر فراوان از زحمات زیاد شما

  5. مرسی آقا کارت خیلی خوبه
    من دانشجوی ارشد پرستاری هستم واقعا از سایتت لذت میبرم

  6. مطالبی که میزارین خیلی کاربردی و قابل فهمن،ممنون

  7. سلام و عرض ادب.سوال داشتم .با گرفتن این عکس آیا مشخص می شه که فرد سیگاری هست یا نه و این که چه راهی برای پیدا کردن فرد سیگاری وجود داره.ممنون از سایت خوبتون

  8. سلام ممنون واسه مطلب ذکر شده؛فکر کنم بتونم جواب آقا/خانم امانی رو با توجه به تجربه ای که دارم بدم ولی اگر جواب کامل تر ودرست تری دارید خوشحال میشم مطلع بشم ،در گرافی ریه افراد دارای سابقه مصرف سیگار یا هر نوع دخانیات نقاط پراکنده ریزسفید رنگی دیده میشه که ناشی از فیبروز شدن اون نقاط هست هر چقدر بیشتر باشه نشون میده که صدمه بیشتره

  9. با سلام
    خدمت دوست عزیزی که پرسیده بودند آیا در عکس ریه مشخصه که فرد سیگاری است یا نه
    باید بگویم بستگی به مدت زمان سیگاری بودن و مقدار مصرف سیگار داره به این صورت که اگر فرد خیلی سیگار بکشه ریه هاش دچار پر هوایی یا همون آمفیزم می شن که در عکس دانسیته ریه ها سیاه تر از حد معمول است و البته ممکنه ریه های فرد پرهوایی داشته باشه ولی در اثر سیگار نباشه و دلیل دیگه داشته باشه
    ولی کسی که تازگی شروع به کشیدن سیگار کرده و یا چند ساله که کم سیگار میکشه رو نمی شه از رو عکس تشخیص داد
    با تشکر

  10. سلام اقای ادرنالین از اونجایی که منم درگیر کار اموزش به بیمارم صعوبت کاری رو که انجام می دی تا عمق وجودم درک می کنم. شاید تنها انگیزه برای انجام کار اموزشی عشق و دیوانگی باشد!!کار زیاد انجام دادم خواستی کمکت هستم.

  11. سلام من امروز واسه اولین بار یه دفعه به سایت شما رسیدم واقعا عالی بود خیلی خوشم اومد حتما از مطالب خوبی که گذاشتید استفاده میکنم.

  12. سلام. مرسی اززحماتتون.

  13. سلام ،خواستم از زحماتتون تشکر کنم، امیدوارم همین رویه رو ادامه بدید، چون مفاهیم واقعا علمی و در حین حال کاربردی اینجا وجود داره، خیلی استفاده کردم ممنون

  14. خیلی عالی بود…
    مرسی

  15. سلام
    امشب برای بار اول سایت شما رو دیدم
    ممنون از مطالب خیلی خوب و مفیدی که در سایت قرار دادین و ممنون از زحماتتون . خیلی مفید بود

  16. سلام ممنون از مطالب خوب و اموزنده شما

    بنده کارشناس ارشد پرستاری هستم
    ارشد مراقبت های ویژه ایا امکان ارسال مطالب برای شما وجود دارد

    اگر هست ممنون میشم برای بنده ارسال بفرمایید

  17. سلام..نمیدونم چی بگم الان که دارم اینو مینویسم دیگه دم دمای صبحه..داشتم ترجمه انگلیسی که راجبع نحوه بررسی گرافی سینه هست رو میخوندم البته بعضی قسمتاش برام نامفهوم بود اومدم تو سایت شما تا دراین باره مطلب بخونم..راستش وقتی از خوندن خسته شده بودم به خودم گفتم برای چی داری میخونی و به چه دردت میخوره..اما حقیقت اینه که توی یکی از نظراتتون خوندم که ما یک تیم هستیم..به نظرم اگه مطالعه نکیم دچار رکود میشیم و زندگی یکنواختی خواهیم داشت..پس من سعی خواهم کرد تا یاد بگیرم و درجهت ارتقای رشته ام تلاش کنم ان شاالله.جا داره این جمله رو از یکی از شهدا نقل کنم که گفتند این رشته ی ما نیست که باید به ما ارزش بده بلکه این ماهستیم که باید به رشته مون ارزش بدیم…درهمین جا باید بگم که با کاردانی کردن پرستاری مخالف هستم و معتقدم باید در جهت علمی تر کردن این رشته تلاش بشه نه صرف تربیت نیرویی رگ گیر وتزریقاتی..از خدا میخوام که در این راه موفق باشید وباشیم ….با توکل به خدا

  18. من دانشجوی پرتو پزشکی هستم ایا میتونم داخل رادیو لوژی کارکنم؟
    Jصاویر رادیو لوژی نمیتونم تفسیر کنم . میتونید یه نرم افزار فارسی به من معرفی کنیدیا از یه منبعی که به من کمک میکنه معرفی کنید.خواهش میکنم’من خیلی دوست دارم داخل رادیولوژی یا سی تی کار کنم

  19. من پول رو هم پرداخت کردم اما دانلود نشد چیکار کنم

  20. آقااااااااااااااااااااااااااا عااااااااااااااااااااااااااااااالی بود شاده کامل قابل فهم
    لطفا بقیه چیز ها رو هم همینجور توضیح بدید

  21. باسلام.من پرستار اورژانس هستم و واقعا تاثیر پرستار خوب و پرستار با معلومات رو دیدم.واقعا افرادی عین شما مایه افتخار جامعه پرستاری هستن.بازم ممنون

  22. با سلام. من کارشناس ارشد پرستاری و مربی دانشجوای لیسانس پرستاری هستم. چند وقت بود که دنبال یه مطلب ساده و قابل فهم و مفید در مورد تفسیر CXR برای دانشجوا بودم مطلب شما فوق العاده بود. لطفا اگه امکان داره تفسیر قابل فهم ECG رو نیز بذارید. با تشکر . خسته نباشید.

    • با سلام به شما دوست و همکار عزیز
      از این بابت بسیار خوشحالم خوشحال از اینکه مطلب ما مورد استفاده شما قرار گرفته و خوشحالتر از اینکه تونستم قدم کوچکی برای آموزش پرستاری بردارم

  23. ممنونم کامل بود تشکرمیکنم من ده سال بادیپلم پرستاری( بهیار) درآی سی یو ،اورژانس وnicuکارکردم ،دهسال در بخش رادیولوژی اطفال ودهسال هم سی تی اسکن بامدرک کارشناسی کارکردم ،درحال حاضر هفت ماهیست بازنشسته هستم ولی فعالیتم را درزمینه ی نوشتن ادامه میدم.درصورت نیاز میتونم کمکی براتون باشم..موفق باشید.

  24. سلام
    باتشکر فراوان اززحماتتون
    مطالبی که میذارید فوق العاده است .عالی وبی نظیر

  25. ایا با عکس میشه فهمید کسی سیگاری هست یا نه؟

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کد امنیتی * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

This site is protected by WP-CopyRightPro